به گزارش خبرنگار بینالملل ایبنا، ایران به عنوان یکی از بازیگران اصلی در عرصه انرژی جهانی، نقشی محوری در ثبات یا بیثباتی عرضه نفت ایفا میکند. این گزارش با بهرهگیری از دادهها و تحلیلهای معتبر بینالمللی، ابعاد مختلف تأثیرگذاری ایران بر بازار نفت را بررسی کرده و نشان میدهد که چگونه مواضع، تواناییها و موقعیت جغرافیایی ایران میتواند معادلات انرژی جهان را تحت تأثیر قرار دهد.
جایگاه تنگه هرمز در بازار انرژی جهان
تنگه هرمز به عنوان حیاتیترین مسیر انتقال نفت جهان شناخته میشود که کنترل استراتژیک آن در اختیار ایران قرار دارد. بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، روزانه حدود ۲۱ میلیون بشکه نفت خام معادل ۳۳ درصد از کل نفت حملشده دریایی و تقریباً ۲۵ درصد از عرضه جهانی نفت از این آبراه عبور میکند. این حجم عظیم انتقال انرژی، موقعیت ایران را به عنوان نگهبان این شاهراه حیاتی تثبیت کرده است.
تأثیر اظهارات سیاسی بر قیمت نفت
حساسیت بازار نفت به تحولات مرتبط با ایران به وضوح در واکنش به اظهارات مقامات آمریکایی مشاهده شد. بلافاصله پس از اظهارات معاون رئیسجمهور آمریکا، قیمت نفت با افزایش ۳ درصدی مواجه شده و قیمت نفت برنت به بیش از ۸۵ دلار در هر بشکه صعود کرد. این واکنش سریع بازار که با نوسان روزانه ۲.۵ دلاری همراه بود، نشاندهنده آسیبپذیری بازار جهانی نفت در برابر تحولات سیاسی مرتبط با ایران است.
توانایی نظامی ایران در تنگه هرمز
بر اساس گزارشهای مؤسسه بینالمللی مطالعات استراتژیک (IISS)، ایران از توانایی نظامی قابل توجهی برای اعمال نفوذ در تنگه هرمز برخوردار است. نیروی دریایی سپاه پاسداران با در اختیار داشتن صدها قایق تندرو و قابلیت اجرای عملیات نامتقارن، همراه با دارا بودن یکی از بزرگترین ذخایر موشکهای کروز در منطقه، میتواند به طور مؤثری در ترافیک دریایی این آبراه حیاتی اختلال ایجاد کند. این توانایی، اهرم فشار مهمی را در اختیار ایران قرار داده است.
سناریوهای احتمالی و تأثیر بر اقتصاد جهانی
تحلیلگران انرژی در مؤسسه استانفورد برآورد میکنند که بستن کامل تنگه هرمز میتواند پیامدهای فاجعهباری برای اقتصاد جهانی داشته باشد. در چنین سناریویی، قیمت نفت میتواند به بیش از ۲۰۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد که همراه با کاهش ۸ تا ۱۰ میلیون بشکهای عرضه روزانه نفت خواهد بود. این شوک انرژی میتواند موجب کاهش رشد اقتصادی جهانی به میزان ۱.۵ تا ۲ درصد و افزایش تورم در کشورهای واردکننده نفت به میزان ۳ تا ۴ درصد شود.
حضور نظامی آمریکا در منطقه
در مقابل، حضور نظامی آمریکا در منطقه نیز به عنوان عاملی تعادلبخش در نظر گرفته میشود. بر اساس دادههای مرکز مطالعات استراتژیک خلیج فارس، آمریکا با حضور همزمان دو ناوگان هواپیمابر، استقرار بیش از ۱۰۰ جنگنده و ۸۰۰۰ پرسنل نظامی در منطقه، حضور خود را نسبت به سال گذشته ۴۰ درصد افزایش داده است. این حضور نظامی چشمگیر نشاندهنده اهمیت راهبردی این منطقه برای امنیت انرژی جهان است.
با این حال ایران با برخورداری از موقعیت استراتژیک در تنگه هرمز و توانایی نظامی قابل توجه، دارای اهرم مؤثری برای تنظیم و تأثیرگذاری بر بازار جهانی نفت است. تحولات اخیر نشان میدهد که جامعه جهانی به شدت نسبت به تحولات مربوط به ایران حساس بوده و هرگونه تنش میتواند تأثیر فوری و قابل توجهی بر قیمت نفت داشته باشد.
در مجموع باید گفت که ثبات بازار انرژی جهان به طور فزایندهای به محاسبات سیاسی مرتبط با ایران وابسته است و ایران نه تنها یک بازیگر منطقهای، بلکه عاملی تعیینکننده در معادلات انرژی جهان محسوب میشود که سیاستها و اقدامات آن میتواند تأثیرات گستردهای بر اقتصاد جهانی داشته باشد. این وابستی متقابل میان ثبات انرژی جهانی و تحولات مربوط به ایران، اهمیت مدیریت هوشمندانه تنشها و ایجاد مکانیزمهای اطمینانبخش را بیش از پیش نمایان میسازد.
